##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

حمداله محمدی خسرو باقری محمود تلخابی محمد حسن میرزامحمدی

چکیده

هدف اصلی این پژوهش بررسی تحول در مفهوم «انسان اقتصادی» از مکتب تربیتی لیبرالیسم کلاسیک تا نولیبرالیسم است. برای دستیابی به این هدف از روش تحلیل مفهومی (ارزیابی ساختار مفهوم) بهره گرفته شد. بررسی مفهوم انسان اقتصادی از لیبرالیسم تا نولیبرالیسم نشان داد گرچه لیبرال­های کلاسیک مانند آدام اسمیت و جان استوارت میل، ایده انسان اقتصادی را طرح کردند، اما در مکتب اقتصادی نئوکلاسیک و به دنبال آن نولیبرالیسم، شاهد ظهور مفهومی نوین از انسان اقتصادی هستیم. این انسان خودمحور، رقابتی، محاسبه­گر و بیشینه­ساز سود است و به‌عنوان «کارآفرین رقابتی» در پی ارزش­آفرینی اقتصادی هر چه بیشتر است. درحالی‌که متفکران نولیبرالیسم مانند گری بکر و جیمز بوکانن مدافع این تلقی از انسان اقتصادی هستند، فردریک هایک تلقی متفاوت انسان­شناختی (انسان قانونی) را مطرح می­کند که می­تواند جایگزین انسان اقتصادی شود. او بر پایه تکامل فرهنگی و «نظم خودانگیخته»، بر غیریقینی بودن، فضای نابرابر، رقابت مبهم و نقش سنت به‌عنوان هماهنگ­ساز مؤثر فعالیت­ها تأکید دارد و انسان به‌عنوان عامل عقلانی را در نظریه انسان اقتصادی نئوکلاسیک را مورد ‌نقد قرار می‌دهد. امروزه نولیبرالیسم به‌عنوان «ذهنیت حکومتی» مبتنی بر مبانی انسان‌شناختی خاص (ترکیب برخی عقاید هایک با انسان اقتصادی) در نهادهای تربیتی روی به سیاست­های ایجابی و کنترل­گر نهاده است.

جزئیات مقاله

کلمات کلیدی

نولیبرالیسم, انسان اقتصادی, انسان شناسی, تعلیم و تربیت

مراجع
Anger, E. (2007). Hayek and Natural Law. Routledge, Taylor and Francis
Ball, S. & Olmedo, A. (2013). Care of the self, resistance and subjectivity under neoliberal governmentalities, Critical Studies in Education, 54(1), 85-96
Ball, S. J. (2003). The Teacher's Soul and the Terrors of Performativity, the Journal of Education Policy. 18(2), 215-228
Barnett, R. (2011). The marketised university: defending the indefensible, in: Mike Molesworth, Richard Scullion and Elizabeth Nixon (Eds). The Marketisation of Higher Education and the Student as Consumer, New York: Routledge Taylor and Francis Group
Buchanan, J. & Geoffrey, B. (1984). The Normative Purpose of Economic Science: Rediscovery of an Eighteenth Century Method. In: Buchanan, J. and Tollison, R. (Eds.). The Theory of Public Choice, the University of Michigan Press
Buchanan, J. (1984). Politic without Romance: a Sketch of Positive Public Choice and its Normative Implications. In: Buchanan, James and Tollison, Robert(Ed) The Theory of Public Choice, The University of Michigan Press.
Coombs, J. & Daniels, R. (2009). Philosophical Inquiry; Conceptual Analysis. (K. Bagheri Trans.). In: Short, E. C. (Eds.). Methodology of Curriculum Studies. Tehran: SAMT Press (In Persian).
Cotoi, C. (2011). Neoliberalism: A Foucauldian Perspective, International Review of Social Research, 1(2), 109-124
Davies, B. & Bansel, P. (2007). Neoliberalism and education, International Journal of Qualitative Studies in Education, 20:3, 247-259
Donzelot, J. (2009). Mobilization of the Society. In Burchell, G; Gordon, C. & Miller, P. (Eds). The Foucault Effect: Studies in Governmentality the University of Chicago Press, 169-181.
Farrant, A. (2011). Introduction. In: Farrant, A. (Ed) Hayek, Mill and Liberal Tradition, London and New York: Routledge Taylor and Francis Group
Fleetwood, S. (1995). Hayek's Political Economy. Routledge: Taylor and Francis Group.
Flew, T. (2012). Michel Foucault’s ’the birth of biopolitics’ and contemporary neo-liberalism debates. Thesis Eleven, 108(1), 44-65.
Foucault, M. (2015). The Birth of the Biopolitics. (R. Nejafzade Trans.). Tehran: Nashre Ney Press (In Persian)
Furedi, F. (2011). Introduction to the Marketisation of higher education and the student as consumer, in: Mike Molesworth, Richard Scullion and Elizabeth Nixon (Eds.). The Marketisation of Higher Education and the Student as Consumer, New York: Routledge Taylor and Francis Group
Hayek, F. A. (2010). Studies on Abuse and Decline of the Reason, Edited by Bruce Caldwell, University of Chicago Press.
Hayek, F. A. (2011). The Constitution of Liberty. Edited by Ronald Hamowy, the University of Chicago Press
Hayek, F.A (1988). The Fatal Conceit: the Error of Socialism. London: Routledge
Hayek, F.A. (1944). The Road to Serfdom. New York: Routledge Classic.
Muller, D. (1984). Public Choice: a Survey. In: Buchanan, J. and Tollison, R. (Eds) The Theory of Public Choice, The University of Michigan Press
Munene, I. (2008). Privatizing the public: marketization as a strategy in public university transformation, Research in Post-Compulsory Education, 13(1), 1-17
Olssen, M. & Codd, J. O'Neil, A. (2004). Education Policy: Globalization, Citizenship and Democracy. ¬London: Sage Publication.
Olssen, M. & Peters, M. (2005). Neoliberalism, higher education and the knowledge economy: from the free market to knowledge capitalism, Journal of Education Policy, 20:3, 313-345.
Rapper, R. (2015). Academic Perceptions of Higher Education Assessment Processes in Neoliberal Academia, Critical Studies in Education,
Robertson, D. (2000). Students as Consumers: the Individualization of competitive advantage, in: Peter Scott (Ed). Higher Education Re-formed, London; Falmer Press
Shore, C. & Wright, S. (2000).Coercive Accountability: The rise of Audit Culture in Higher Education, In: Strathern, M. (Ed) Audit Culture: Anthropological Studies in Accountability, Ethics and the Academy, New York: Routledge Taylor and Francis Group: 57-90.
Smith, A. (1776). The Wealth of Nations, Part I, New York: Collier & Sons.
Strathern, M. (2000). Introduction: New Accountabilities. In Strathern, M. (Ed) Audit Culture: Anthropological Studies in Accountability, Ethics and the Academy, New York: Routledge Taylor and Francis Group, 1-19.
Zibakalam, F. & Mohammadi, H. (2017). From Liberal Educational School to Neoliberalism; a Critical Study. Tehran: University of Tehran Press (In Persian).
ارجاع به مقاله
محمدیح., باقریخ., تلخابیم., & میرزامحمدیم. ح. (2019). تعلیم‌وتربیت و کارآفرین رقابتی: تأملی بر تحول مفهوم «انسان اقتصادی» از مکتب تربیتی لیبرالیسم کلاسیک تا نولیبرالیسم. پژوهش‌نامه مبانی تعلیم و تربیت, 8(2). https://doi.org/10.22067/fedu.v8i2.72474
نوع مقاله
پژوهشی