پژوهش نامه مبانی تعلیم و تربیت

پژوهش نامه مبانی تعلیم و تربیت

روایت معنای کودکی در تجارب زیسته کودکان و اقتضائات آن در تعلیم و تربیت

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
2 کارشناسی ارشد علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
3 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
چکیده
این پژوهش به بررسی تجربه‌ی زیسته‌ی کودکان از مفهوم کودکی و دلالت‌های تربیتی آن می‌پردازد. برخلاف مطالعات پیشین که اغلب کودکی را از منظر بزرگسالان بازنمایی کرده‌اند، این تحقیق با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی توصیفی، بر صدای خود کودکان تمرکز دارد. داده‌ها با مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و روایت‌محور از نمونه پژوهشِ ۶۰ کودک دبستان در محدوده سنی ۷ تا ۱۰ سال جمع‌آوری از جامعه پژوهشِ مدارس ناحیه یک و دو شهر کرمان با تنوع فرهنگی و اجتماعی کودکان و با استفاده از مراحل هفت‌گانه‌ی کلایزی تحلیل شدند. فرایند تحلیل منجر به استخراج ۱۴۳ مضمون فرعی، ۲۱ مضمون سازمان‌دهنده و همچنین پنج مضمون ضمنی گردید که عبارتند از: کنشگری مقیّد کودک، تداخل خواست کودکی و اقتدار بزرگسالان، آموزه‌های فرهنگی و انگاره‌های کودکی، اقتصاد عاطفی و منابع مادی، و خشم/اندوه نهان و سکوت دربرگیرنده‌ی آسیب و انکار صلاحیت کودک. یافته‌ها نشان می‌دهد که کودکان، کودکی را جهانی منحصربه‌فرد، معنادار و با ارزش ذاتی می‌دانند؛ تجربه‌ای آمیخته با بازی، شادی، آزادی و روابطی عمیق که عرصه‌ای برای کنشگری اجتماعی و زیستن در لحظه است. کودکی از دیدگاه آنان، دوره‌ای مستقل با ضرورت‌ها و معانی خاص خود است، نه صرفاً مرحله‌ای گذرا به بزرگسالی. تجربه‌ی زیسته‌ی کودکان، کنشگری محدودی را در چارچوب ساختارهای فرهنگی، عاطفی و قدرت نشان می‌دهد؛ جایی که تلاش برای فاعلیت و شنیده‌شدن صدا و تجربه‌ی خود در دنیای بزرگسالان، گاه در قالب سکوت یا سازگاری بروز می‌یابد. این نتایج بر ضرورت بازنگری در نگرش‌های تربیتی تأکید دارد؛ نگرش‌هایی که باید با محوریت به‌رسمیت‌شناختن عاملیت و صدای کودک و درک مقتضیات زیست‌جهان او بنا نهاده شوند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

Alanen, L. (1990). Rethinking socialization, the family and childhood. Sociological studies of child development, 3(1), 13-28. 
Corsaro, W. A. (2014). Sociology of childhood. Nashr-e Sales. 
Emami Sigaroudi, A., Dehghan Nayeri, N., Rahnavard, Z., & Nouri Saeed, A. (2012). Qualitative research methodology. Journal of Holistic Nursing and Midwifery, 22(68), 56-63. https://sid.ir/paper/108761/fa 
Houshyar, Z., Shamshiri, B., & Izadpanah, A. (2023). Exploring the concept of "the child as a social agent" and identifying its constituent elements. Quarterly Journal of Cultural Sociology, 14(3), 179-205. https://journals.ihcs.ac.ir/article_9131_5c9452254bccd24b8ad0bb1ab4408ad1.pdf 
Izadpanah, A. (2020). Examining the role of children and their voices in improving and reforming educational programs and policies. Biannual Journal of Philosophy of Education, 5(2), 109-135. 
James, A., Jenks, C., & Prout, A. (2014). Sociology of childhood: Theorizing about childhood. Nashr-e Sales. 
Khosronejad, M. (2008). Inevitable re-readings. Center for the Intellectual Development of Children and Adolescents. 
Nilsson, M., Ferholt, B., & Lecusay, R. (2018). The playing-exploring child: Reconceptualizing the relationship between play and learning in early childhood education. Contemporary Issues in Early Childhood, 19(3), 231-245. https://doi.org/10.1177/1463949117710800 
Sajjadieh, N., & Azadmanesh, S. (2016). The conceptual infrastructures of childhood in the course of history: Toward an Islamic conceptualization of childhood. Biannual Journal of Philosophy of Education, 1(1), 115-140. https://sid.ir/paper/264982/fa 
Shahi, B., Sattari, A., Banahan Ghomi, M., & Naraghizadeh, A. (2023). Exploring approaches to the philosophy of childhood to identify it in upstream educational documents in Iran. The Journal of New Thoughts on Education, 19(1), 259-288. https://doi.org/10.22051/jontoe.2022.37975.3432 
Sheikh, R., Safaei Moghaddam, M., Pakseresht, M. J., & Marashi, M. (2018). Explaining childhood in the social constructionism approach: A deconstructive analysis of childhood. Biannual Journal of Philosophy of Education, 3(1), 25-56. https://sid.ir/paper/265002/fa 
Zokaee, M. S. (2017). Childhood studies: Concepts, approaches, and core issues. Quarterly Journal of Cultural Studies and Communication, 13(46), 13-35. https://www.jcsc.ir/article_25975_acaf74112ddf8ccdaa0811c7732cfabf.pdf 
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 09 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری 28 تیر 1405
  • تاریخ پذیرش 17 شهریور 1405