نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی بنیادهای فلسفی سه پارادایم پژوهشی تبیین، فهم و انتقاد و تحلیل نقش و جایگاه هر یک در پژوهش تربیتی است. روش پژوهش نیز تحلیل تطبیقی از رویکردهای پژوهش کیفی است. در پارادایم تبیین، با پذیرش هستی عینی و مستقل جهان از آدمی، پیروی جهان اجتماعی از جهان طبیعی و جدایی واقعیت از ارزش، حقیقت در انطباق با واقعیت سنجیده می شود و از این رو هدف از پژوهش در تعلیم و تربیت همچون علم های طبیعی، تبیین علی و پیش بینی رفتار آینده بر بنیاد مطالعه رفتار کنونی قلمداد می شود. در پارادایم فهم با پذیرش تفاوت بنیادی علم های انسانی و طبیعی و با نقد بنیادهای هستی شناسانه و شناخت شناسانه پارادایم تبیین، بر اهمیت دو چندان تفسیر و فهم بویژه در قلمرو تربیت تأکید می شود؛ در فرایند پژوهش تربیتی، معنابخشی به رفتارهای آدمی از سوی پژوهشگری است که خود تفسیرکننده و معنا بخش است. این پارادایم به سبب پذیرش جدایی واقعیت از ارزش و علم های طبیعی از انسانی، نقد شده است و بر در کار بودن فهم در هر پژوهشی تأکید شده است. از سوی دیگر آدمی بیش از دلبستگی های فنی و عملی، در جستجوی تغییر جهان برای آزادی و دادگری بیشتر است و روش آن نیز انتقاد است و در این راه یکی از راهکارهای مهم، فراهم کردن وضعیت آرمانی گفت و گو است. بر بنیاد یافته های پژوهش در بررسی چیستی و چرایی پژوهش تربیتی، رویکرد پیوستاری به جای رویکرد پارادایمی، برگزیده شده و استدلال شده است که هر پژوهش تربیتی دربردارنده تبیین، فهم و انتقاد است. در پایان نیز به برخی تلویح های چنین نگرشی اشاره شده است.

کلیدواژه ها: مبانی فلسفی، تبیین، فهم، انتقاد، پژوهش تربیتی.

عنوان مقاله [English]

Investigating the philosophical foundations of the paradigms of explaining, understanding, and critique, and analyzing the role of each in educational research

نویسنده [English]

  • saeid zarghami

چکیده [English]

The present study aims at investigating the philosophical foundations of three research paradigms as explaining, understanding and critique and analyzing the role of each in the educational research. The research method is comparative analysis. In the paradigm of explaining, by accepting the independent existence of universe from the human being, social universe as following natural universe and also the separation of reality and value, truth is evaluated in relation to reality. Therefore, the aim of educational research is the causal explaining and prediction of future behavior based on the present behaviors. In the paradigm of understanding, by accepting the basic differences between the social and natural sciences, the emphasis turns to the twofold importance of interpretation: in the process of educational research, defining the human behaviors is done by a researcher who is the interpreter and the definer. With an emphasis on the role of understanding in any research, this paradigm is criticized. Also the human beings look for changing the universe for obtaining more freedom and justice and the approach to this aim is critique. Finally, the continuum approach is selected as an alternative for paradigm approach, and is discussed that any educational research includes explaining, understanding and critique.
Key words: philosophical foundations, explaining, understanding, critique, educational research.