نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

چکیده

خطر فرو افتادن طیف گسترده و شناخته شده پژوهش‌های کیفی به ورطه هولناک انکار حقیقت و هیچ انگاری در لوای عطش آزادسازی فهم، معنا و پژوهش از چنبره، هژمونی و انحصار روش‌های کمّی به خصوص برای جوامع علمی مانند ما که در آستانه شکستن انحصار روش شناختی و توجه به روش شناسی های غیر متعارف هستند، بسیار جدی است. این خطر مبتنی بر حقیقت وجود ویژگی‌های «دوگانه» یا تقابل‌های معنادار و مهمی است که میان روش شناسی های کمّی و کیفی وجود دارد. فائق آمدن بر این خطر نیز مستلزم توجه به «سه‌گانه‌ها» یا «سه وضعیتی‌هایی» است که نشان می‌دهد گریز از «قطعیت» موعود و البته موهوم کمی گرایی نباید به پناه ناگزیر به «نسبیت» و هیچ انگاری در لوای پژوهش کیفی بینجامد، بلکه وضعیت سومی به نام «کثرت» نیز متصور است و باید به عنوان پناهگاه کیفی گرایان به رسمیت شناخته شود. نگارنده تلاش نموده است تا پاره‌ای از دوگانه‌هایی که منشا سوء تفاهم‌های برخی کیفی گرایان شده را مطرح نماید و نیز سه‌گانه‌هایی را که موجب خلاصی از این سوء تفاهم‌ها و رها شدن کیفی گرایی از نسبت‌های به چسب و ناچسب است، تبیین نماید. نتیجه این که طرفداران رویکردهای کیفی باید ضمن مغتنم شمردن مفهوم کثرت از فرو غلتیدن به دام نسبیت بر حذر باشند و بدین ترتیب به این رویکرد جدید پژوهش، اعتبار و وجاهت بخشند. برای خلاصی از این دام، علاوه بر تبیین نظری حد فاصل میان قطعیت تا نسبیت که همان کثرت است به موضوع التزام به رفتار روشمند توسط پژوهشگران، به ویژه پژوهشگرانی که هنجارشکنانه به سمت رویکردهای غیر متعارف روی می‌آورند، تاکید شده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Methodological Pluralism: Decline of Positivism or Demise of Actuality?

نویسنده [English]

  • mahmood mehrmohammadi

چکیده [English]

The danger of qualitative research methodologies falling into the fatal trap of relativism and null (non-existent) reality in an honest and worthy pursuit to emancipate human knowledge and understanding from the dominant account offered by quantitative methodologies is a serious one. It should be taken as even more serious for research communities who have just begun to practice breaking away from the hegemony of conventional methodologies like Iran. This danger can be traced back to the presumed dichotomies or the either – or arguments that are widely believed to explain the differences discriminating quantitative and qualitative camps. To overcome this danger on the other hand, it is argued that researchers need to take refuge in ”trichotomies” that provide a space to define a third epistemic position that is as far from the illusionary position of “certainty” claim embraced by quantitative approaches as it is from the position of “uncertainty” or equal validity of all claims that threatens the well-being of qualitative approaches. The third epistemic position is referred to as “pluralism”. It is argued that pluralism, if defined properly and acted upon intelligently, could become the safeguard against relativism, most often attributed to findings of qualitative research or accounts of reality entertained by such research. Qualitative research, it is stressed, will gain much ground in terms of legitimacy and persuasiveness and in rightfully breaking the existing hegemony, if their agents are guided by the wisdom inherent in “trichotomies”. In addition to a theoretical remedy for the problem, the article proceeds to offer a practical strategy for researchers that, if properly acted upon, will attribute a rigorous status to research findings emerging from qualitative methodologies. The practical strategy explained here is referred to as method-boundedness.

کلیدواژه‌ها [English]

  • dichotomies
  • trichotomies
  • certainty
  • relativism
  • epistemic plurality
  • method-boundedness