مدل تحولی- تفاوتهای مبتنی بر ارتباط در تلاش برای توصیف و تبیین تحول روانشناختی انسان، رویکردی فراگیر و یکپارچه نگر ارائه میدهد. تحت تأثیر تعامل پویای ابعاد زیستی، روانی و اجتماعی انسان، تواناییهای شناختی، زبانی، عاطفی و شخصیتی در درون مراحل «تحول هیجانی کارکردی» شکل میگیرند. در درون این مراحل، ظرفیتهای تنظیم و توجه، جذب شدن به انسانها، مبادله اجتماعی، شکل گیری ایدهها و پل زدن بین ایدهها (تفکر) به عنوان قابلیتهای پایه انسانی ایجاد میشوند و به وسیله آنها خودآگاهی، زبان، همدلی، خلاقیت، تفکر و مهارتهای اجتماعی و هیجانی در کودکان به تدریج پدید میآیند. در فرایند تحول یکپارچه انسان، روابط کودک با دیگران و به ویژه افراد مهم زندگی او (والدین) اهمیت بسیار دارند. هر کودکی تحت تأثیر ویژگیهای منحصر به فرد زیستی خود به تعامل با محیط و انسانها میپردازد و از طرف دیگر والدین نیز سبک تعاملی خاص خود را دارند که تحت تأثیر فرهنگ خانواده و جامعه است. سرنوشت تحول روانشناختی کودک در فرایند تعاملات اجتماعی شکل میگیرد و کودک در شرایط مناسب، قابلیتهای پایه انسانی و در نتیجه مهارتهای ارتباط، مبادله و تفکر را فرا میگیرد. اختلالات تحولی نتیجه عدم تحول مطلوب قابلیتهای پایه است که این امر میتواند ناشی از بد کارکردی سیستم عصبی کودک و یا سبک تعاملی نامناسب والدین باشد. مدل تحولی-تفاوتهای مبتنی بر ارتباط به عنوان چارچوبی فراگیر، تحولی و یکپارچه از رشد انسان دارای دلالتهای مهمی در حیطه تعلیم و تربیت، تشخیص و درمان اختلال های دوران کودکی، فرزند پروری، گفتاردرمانی و کاردرمانی میباشد.
