پژوهش نامه مبانی تعلیم و تربیت

پژوهش نامه مبانی تعلیم و تربیت

فلسفه‌ بازی در پرتو عاملیت و بینش­های تربیتی برآمده از آن: رویکردی تبیینی-انتقادی به دیدگاه نوئن

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
دانشیار، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22067/fedu.2026.99193.1542
چکیده
این پژوهش می­کوشد تا از منظر عاملیت آدمی به بازی بپردازد. در مرحله نخست به وضعیت عاملیت فرد در بازی خواهیم پرداخت و نسبت این عاملیت را با عاملیت فرد در زندگی عادی ارزیابی می­کنیم. پس از آن و بر مبنای تبیین صورت گرفته، بینش­هایی تربیتی استنباط می­کنیم و فراروی مربیان قرار می­دهیم. پرسش نخست با رویکرد بسط مفهومی و پرسش دوم با رویکرد استنتاجی (از نوع اشتقاق ضمنی) پاسخ خواهد یافت. با نظر به تبیین نوئن از بازی، می­توان گفت با ورود فرد به بازی، آدمی وارد عرصه ای دیگر از زیست می­شود و لایه ای دیگر از عاملیت برای وی شکل خواهد گرفت. این لایه از یک سو به واسطه غرقگی فرد در بازی و فاصله گرفتن از روزمرگی، تا حدی مستقل از عاملیت تام وی در زندگی بیرون بازی است و از سوی دیگر، به واسطه ارتباط­های نقطه ای با عاملیت تام و هدایت کلی توسط آن، بدان وابسته است. از سوی دیگر قابلیت بازی در شکل‌دهی به عاملیت مشارکتی بازیکن، انعطاف‌پذیری در برابر رسانه و قواعد، و تقویت تاب‌آوری عاملی نیز از جمله مواردی هستند که بازی می­تواند در بازیکن ایجاد کند. در بخش پایانی، الهام‌بخشی‌هایی تربیتی برای طراحی بازی‌های مؤثر پیشنهاد می‌شود، از جمله: ایجاد اتصال لولایی بازی به دنیای واقعی، توازن میان تلاش و شانس، تناسب ساختارها با توان بازیکن، طراحی موقعیت‌های رقابتی و مشارکتی متعادل، امکان انعطاف‌پذیری در روند و پایان بازی، و تقویت تاب‌آوری و انعطاف عاملی در مواجهه با چالش‌ها.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

Aarseth, E. (2012). A narrative theory of games Proceedings of the International Conference on the Foundations of Digital Games, Raleigh, North Carolina. https://doi.org/10.1145/2282338.2282365
Aarseth, E. J. (1997). Cybertext: Perspectives on Ergodic Literature. Johns Hopkins University Press. https://books.google.com/books?id=qx_-zj0-TwoC
Al-Qummi, A. i. I. (1983). Tafsir al-Qummi (Vol. 5). Dar al-Kitab.
Bagheri, K. (2004). Developing an Islamic anthropological foundation for the formulation of the human sciences. M. o. E. o. Iran.
Bagheri, K. (2006). A new look at Islamic education. School Publications.
Bagheri, K. (2007). An Introduction to the philosophy of education in the Islamic Republic of Iran: Objectives, principles, foundations, and methods (Vol. 1). Elmi Farhangi Publications.
Bagheri, K. (2022). Human Agency: A philosophical-religious approach. Vakavosh Press.
Bagheri, K., Sajjadieh, N. S., & Madanifar, M. (2025). Philosophy of sport : A perspective from human agency. Sport Sciences Research Institute Press.
Bourdieu, P. (2024). Theory of Action: Practical Reasons and Rational Choice (M. Mardiha, Trans.). Naqsh-o Negar.
Carlson, C. R. (2010). Play, Games and Philosophy: A Metaphysical and Axiological Study [PhD Dissertation, The Pennsylvania State University]. https://etda.libraries.psu.edu/files/final_submissions/1112?utm_source=chatgpt.com
Carse, J. (2011). Finite and Infinite Games. Free Press. https://books.google.com/books?id=ObLBJ_w2ZlcC
Huizinga, J. (1955). Homo Ludens: A study of the play-element in culture. (The Beacon Press)
Lopes, D. (2010). A Philosophy of Computer Art. Routledge. https://books.google.com/books?id=cCMwg_2EnlUC
Nguyen, C. T. (2017). Philosophy of games. Philosophy Compass, 12(8), e12426. https://doi.org/https://doi.org/10.1111/phc3.12426
Nguyen, C. T. (2025). Games: Agency As Art. Oxford University Press. https://books.google.com/books?id=-FdEEQAAQBAJ 
Suits, B., & Hurka, T. (2005). The Grasshopper: Games, Life and Utopia. Broadview Press. https://books.google.com/books?id=G9z4wjVB_0wC
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 29 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 04 مرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 21 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 29 شهریور 1405